Imago lacus

The picture above was taken by a dear friend, the American poet Debra Kang Dean (please do not use it without permission). I met Debra three years before, when I went to Walden to work with his late husband Brad, a great Thoreau scholar. Once we spent hours tracking this quotation: "Some men go fishing all their lives without ever realizing it's not fish they are after." We concluded that Thoreau never wrote it, but si non è vero...

Thursday, May 31, 2012

Nola esaten da "luar" euskaraz?

Pessoa ez da poeta bat, literatura oso bat baizik (nork esan ote zuen hori? ez dut nik asmatu), eta horregatik euskal literaturazaleok kontent egoteko arrazoi gehiago ditugu gaur. Pessoa euskaratzen ausartu denarekin hitz egiteko paradaz profitatu naiz (gaur Literaturian liburu aurkezpen andana izan ditugu) eta galdetu diot zailtasunei buruz. Ricardo Reisen neurria eta saudade hitza aipatu ditu, baina nik gogoan neukana luar hitza da, itzulgaitza zelakoan. Oker nengoen, ordea, gaztelaniarekin pentsatu dudalako. Esanahia erraz itzultzen da, baina silaba prezio garestian:

"ao luar" = 2 silaba

"a la luz de la luna" = 7 silaba

Erantzuna: luar ilargipea da, noski. 5 silaba (4 sinalefarekin). Euskara erabiltzeko beste abantaila bat!

Iñigo Roque Eguzkitzaren itzulpena ederra da, eta liburu honetaz luzeago arituko naiz. Bitartean, oparia itzultzeko asmoz, hona hemen ilargipean aurkitu dudan Alberto Caeiroren poema hau:

Gaur poeta mistiko baten liburu bateko
ia bi orrialde irakurri ditut,eta negar asko eginda dagoenak bezala egin dut barre.
Poeta mistikoak filosofo gaixoak dira
eta filosofoak, gizaki gizagaixoak.
Izan ere, poeta mistikoek esaten dute loreek sentitzen dutela,
eta esaten dute harriek arima dutela
eta ibaiak estasiatzen direla ilargipean.
Hala ere, loreak, sentituko balute, ez lirateke lore,
pertsonak lirateke;
eta harriek arima balute, bizidunak lirateke, ez harri;
eta ibaiak ilargipean estasiatuko balira,
ibaiak gizaki gaixoak lirateke.
Ezinbestekoa da loreak eta harriak eta ibaiak zer diren ez jakitea
haien sentimenduez jarduteko.
Harrien, loreen, ibaien arimaz jardutea
eta nork bere buruaz eta bere pentsamendu faltsuez jardutea bat dira.
Jainkoari eskerrak, harriak harri dira,
eta ibaiak ez dira ibaiak baizik
eta loreak bakarrik lore.
Niri dagokidanez, nire bertsoetako prosa idazten dut
eta aski dut horrekin,
badakidalako natura kanpotik ulertzen dudala;
eta ez dut barrutik ulertzen,
naturak ez baitu barrurik;
bestela, ez litzateke natura.

[O Guardador de Rebanhos, XXVIII]

Li hoje quase duas páginas
Do livro dum poeta místico,
E ri como quem tem chorado muito.
Os poetas místicos são filósofos doentes,
E os filósofos são homens doidos.
Porque os poetas místicos dizem que as flores sentem
E dizem que as pedras têm alma
E que os rios têm êxtases ao luar.
Mas flores, se sentissem, não eram flores,
Eram gente;
E se as pedras tivessem alma, eram cousas vivas, não
eram pedras;
E se os rios tivessem êxtases ao luar,
Os rios seriam homens doentes.
É preciso não saber o que são flores e pedras e rios
Para falar dos sentimentos deles.
Falar da alma das pedras, das flores, dos rios,
É falar de si próprio e dos seus falsos pensamentos.
Graças a Deus que as pedras são só pedras,
E que os rios não são senão rios,
E que as flores são apenas flores.
Por mim, escrevo a prosa dos meus versos
E fico contente,
Porque sei que compreendo a Natureza por fora;
E não a compreendo por dentro
Porque a Natureza não tem dentro;
Senão não era a Natureza.

Fernando Pessoa (Alberto Caeiro)
Poemak pluralean (Denonartean, 2012)
Itzulpena: Iñigo Roque Eguzkitza

1 comment:

  1. Eskerrik asko iruzkinagatik, Antonio.

    Liburuek haiek estimatzen jakingo dutenen eskuetan egon behar lukete.

    Iñigo

    ReplyDelete